Katedra Architektury Krajobrazu SGGW

mgr inż. Ludwik Lawin (1908-1984)

Związany z ursynowską szkołą architektury krajobrazu, zasłużony, a mimo to ogólnie zapomniany polski architekt krajobrazu, którego kulminacja kariery zawodowej przypadła na okres powojenny. Urodził się w 1908 r. w Łodzi. Wykształcenie średnie odebrał w Gimnazjum Humanistycznym im. Mikołaja Kopernika w Łodzi uzyskując świadectwo dojrzałości w 1930 r.

Studia wyższe odbył na Wydziale Ogrodniczym SGGW w czasie od 1931/32 do 1949/50 r. z przerwami spowodowanymi trudnościami materialnymi i okresem wojennymPodczas studiów specjalizował się w projektowaniu terenów zieleni w Zakładzie Architektury Krajobrazu i Parkoznawstwa pod kierunkiem prof. Franciszka Krzywda-Polkowskiego wykonując pracę dyplomową na temat: „Projekt Parku Ludowego na Szczęśliwcach w Warszawie". Z powodu śmierci prof. Polkowskiego swój dyplom ukończył pod kierunkiem prof. dr A. Zielonko oraz jego zastępcy - mgr inż. arch. Wł. Niemirskiego.

Pracę zawodową rozpoczął w 1938 r. wykonując projekty i realizacje prywatnych ogrodów ozdobnych. W 1938 r. uczestniczył w XII Międzynarodowym Kongresie Ogrodniczym w Berlinie i Essen w Sekcji Kształtowania Terenów Zieleni. Brał udział jako oficer w kampanii wojennej 1939 r. Okres okupacji przebył w obozach koncentracyjnych. W sierpniu 1940 r. trafił do obozu koncentracyjnego Auschwitz w Oświęcimiu. Dzięki bystrości umysłu, dużej determinacji, dobrej kondycji fizycznej i swojemu (niepełnemu jeszcze) wykształceniu przyrodniczemu przetrwał wiele niebezpieczeństw i ostatecznie jako więzień trafił do obozowego Zentralbauleitung (centralne biuro budowlane). Wsławił się tym, że pracując w sekcji fotograficznej razem z drugim współwięźniem wykradł 52 odbitki fotograficzne, których miejsce ukrycia wskazał po wojnie – są to niektóre fotografie wykonane przez esesmana Dietriecha Kamanna i stanowią one dowody zbrodni SS. Ludwik Lawin z KL Auschwitz został przetransportowany w listopadzie 1944 r. do obozu pracy w Leonbergu koło Stuttgartu, do montowni skrzydeł samolotów. Potem został przeniesiony wraz z innymi więźniami do kilku obozów przejściowych, aby ostatecznie w marcu 1945 r. trafić na płd.-wschód od Monachium, gdzie obóz wyzwoliły wojska amerykańskie.

Po powrocie do Polski natychmiast podjął czynną pracę zawodową i przerwane wojną studia. Od jesieni 1945 r. pracował w charakterze projektanta terenów zieleni kolejno: w Resorcie Terenów Zieleni Zarządu m st. Warszawy na stanowisku zastępcy naczelnika Wydziału Planowania Terenów Zieleni, następnie w Spółdzielczej Pracowni Architektoniczno-Urbanistycznej przy Warszawskiej Spółdzielni Mieszkaniowej w Warszawie oraz w Biurach Projektów Budownictwa Komunalnego w Warszawie, na stanowisku kierownika pracowni oraz starszego projektanta.

Od 1951 do 1973 r. L. Lawin pracował jako nauczyciel akademicki na macierzystej uczelni – na Wydziale Ogrodniczym, w Katedrze Kształtowania i Zdobienia Krajobrazu, od 1951 - w stopniu adiunkta, 1961-1973 (do emerytury) – w stopniu wykładowcy. W tym czasie uczestniczył w przygotowaniu szeregu najważniejszych projektów terenów zieleni lat 50. i 60. w Polsce, blisko współpracując, między innymi z prof. W. Niemirskim. Zawodowo był bardzo ceniony jako znawca nie tylko samego projektowania, ale również zagadnień ekologicznych oraz cech plastycznych roślin (od 1955 r. prowadził wykłady i ćwiczenia z kompozycji roślinnych. Często to Jego pomoc w doborze odpowiednich roślin decydowała o wartościach przyrodniczych projektów opracowywanych w SKTZ (Sekcji Kształtowania Terenów Zieleni, SGGW).

Współpracował przy projektach m.in.: Wojewódzkiego Parku Kultury i Wypoczynku w Chorzowie (nadzór nad realizacją i liczne projekty obiektowe, w tym aranżacja zieleni wokół Stadionu Śląskiego), Parku Krajobrazowego w Białowieży, Parku Kaskada w Warszawie, Ogrodu Botanicznego PAN w Warszawie, Północnego Parku Kultury w Warszawie. Uczestniczył w konkursach projektowych (np. konkurs urbanistyczny dla Tunisu i w 1965 r. konkurs FAO: Dom, gospodarstwo rolne).

Był członkiem Stowarzyszenia Architektów Polskich (SARP) oraz Sekcji Dendrologicznej Polskiego Towarzystwa Botanicznego.

Wybrane prace projektowe:

  1. Szereg ogrodów ozdobnych prywatnych (przed II wojną światową i po wojnie);
  2. Projekty założeń zieleni miejskiej, szkół, przedszkoli;
  3. Współprojektant Śląskiego Wojewódzkiego Parku Kultury i Wypoczynku w Katowicach-Chorzowie;
  4. Założenia projektu Centralnego Ogrodu Botanicznego w Warszawie (we współpracy z mgr inż. A. Bartosiewiczem).

Wybrane prace o charakterze normatywnym:

  1. Dla Min. Gospodarki Komunalnej: Instrukcja Branżowa dla opracowywania dokumentacji projektowo-kosztorysowej w zakresie zagospodarowania terenów zieleni (jako autor kierownik zespołu autorskiego);
  2. Projekty normatywne dla Min. Oświaty na temat: a) Ogród szkolny, b) Ogród przedszkola, c) Ogród przy domu harcerza;
  3. Normatyw techniczny projektowania zagospodarowania: a) Działki szkół ogólnokształcących stopnia podstawowego i licealnego, b) Działki przedszkoli.

Prace opiniodawcze w charakterze rzeczoznawcy:

  • Opinie o projektach różnych założeń terenów zielonych (około 15), w tym o części Parku Kultury i Wypoczynku w Warszawie, o Parku Kultury i Wypoczynku w Dąbrowie Górniczej, oraz (wspólnie z prof. arch. Wł. Niemirskim) o projekcie wstępnym zadrzewienia Górnośląskiego Okręgu Przemysłowego.

Opublikował:

rozdział pt. Zieleń terenów sportowych w pracy zbiorowej pod red. R. Wirszyłło Urządzenia sportowe (1959); rozdział Dobór drzew i krzewów pod względem cech plastycznych w pracy zbiorowej pod red. S. Białoboka Drzewoznawstwo (1965); artykuł Higiena osiedla i znaczenie zieleni osiedlowej w czasopiśmie Biologia w szkole, 6/1954; liczne artykuły na temat terenów zieleni w czasopismach Ogród, park, krajobraz oraz Ogrodnictwo; był autorem ok. 40 haseł w Wielkiej Encyklopedii Powszechnej PWN (wyd. 1962-1970); od 1954 r. brał czynny udział w zespole redakcyjnym i autorskim w pracach przygotowawczych do wydawania pisma: „Ogród, Park, Krajobraz”.

Za swoją działalność projektową Ludwig Lawin odznaczony został srebrnym medalem X-lecia Polski Ludowej i Złotym Krzyżem Zasługi. Zamiłowanie do roślin Ludwika Lawina upamiętnił p. Szczepan Marczyński, nazywając jego imieniem jedną z odmian glicynii (Wisteria floribunda 'Ludwik Lawin') wyhodowanych w szkółce Clematis.

Ludwik Lawin zmarł 31 grudnia 1984 r. Pochowany został na Cmentarzu Komunalnym Północnym w Warszawie.

Źródła:

Majewski F., Żabko-Potopowicz A. (red.), 1958. Mgr inż. Ludwik Lawin. Księga Pamiątkowa SGGW w Warszawie 1906 – 1956. Tom. I. Wyd. Staraniem Senatu Akademickiego Szkoły, Warszawa: 754-755.

Łukaszkiewicz, J., Fortuna-Antoszkiewicz, B., Rosłon-Szeryńska, E., Bartman, Z. (2019). Ursynowska szkoła architektury krajobrazu – mistrzowie i ich dzieło (cz. 2). Acta Sci. Pol. Architectura 18 (2), 125–138.