Katedra Architektury Krajobrazu SGGW

Alina Scholtzówna (1908 – 1996)

Alina Scholtzówna urodziła się 24 września 1908 roku w Lublinie. W 1918 roku rozpoczęła naukę w żeńskim gimnazjum w Lublinie. Po zdaniu matury w 1926 r. rozpoczęła miesięczną praktykę w zakładzie szkółkarskim koło Lublina. Rozbudzone zainteresowanie roślinami ozdobnymi oraz namowy rodziny zdecydowały o zmianie planów w podjęciu kierunku studiów (pierwotnie miała to być historia sztuki) i w roku 1926 Alina Scholtz rozpoczęła studia na Wydziale Ogrodniczym Szkoły Głównej Gospodarstwa Wiejskiego w Warszawie. W roku 1928, w czasie odbywania półrocznej praktyki w skierniewickim zakładzie doświadczalnym SGGW wraz z pięcioma koleżankami wzięła udział w pierwszych zajęciach prowadzonych przez Franciszka Krzwdę-Polkowskiego. W 1930 roku wyjeżdża do Anglii, celem przeanalizowania angielskich doświadczeń z dziedziny planowania krajobrazu oraz kompozycji ówczesnych założeń ogrodowych (Cator Court, hr. Devonshire / Dawyck, hr. Peeblesshire / Brocket Hall, hr. Hertfordshire / Sutton Place, hr. Surrey i inne). Alina Scholtzówna wykonała pracę dyplomową pod kierunkiem prof. F. Krzywdy-Polkowskiego w istniejącym już wówczas Zakładzie Architektury Krajobrazu i Parkoznawstwa. Praca dotyczyła projektu parku strojnego przy Zamku Królewskim w Warszawie i została obroniona w czerwcu 1932 roku. Jako absolwentka Wydziału Ogrodniczego otrzymała tytuł inżyniera ogrodnika. W latach 1933-39 objęła stanowisko asystenta w Zakładzie Architektury Krajobrazu i Parkoznastwa. W 1938 roku została członkiem Towarzystwa Urbanistów Polskich. Wykonała szereg projektów, w większości zrealizowanych, między innymi kilka projektów ogrodów przy domach jednorodzinnych, projekt ogrodu przy pałacu Brühla w Warszawie, projekt terenów zieleni przy urządzanym wówczas Torze Wyścigów Konnych na Służewcu, projekt "Parku na Błękitnych Źródłach" koło Tomaszowa Mazowieckiego, opracowała także projekt zieleni kopca Marszałka Piłsudskiego na Sowińcu w Krakowie wraz z prof. Romualdem Guttem. W latach trzydziestych Alina Scholtzówna współpracuje z profesorem F. Krzywdą-Polkowskim biorąc między innymi udział przy opracowaniu projektu otoczenia dworku w Żelazowej Woli, w którym, w okresie II wojny światowej przebywa, opiekując się nim.

Po zakończeniu wojny powróciła na SGGW, gdzie kontynuowała pracę jako adiunkt kontraktowy w Zakładzie Architektury Krajobrazu i Parkoznawstwa kierowanym przez Profesora F. Krzywdę-Polkowskiego. Po przedwczesnej śmierci profesora rozpoczyna pracę w Biurze Odbudowy Stolicy (BOS), późniejszym Biurze Urbanistycznym Warszawy w Pracowni Zieleni. Pracownia Zieleni zajmowała się inwentaryzacją warszawskich terenów zieleni, planowaniem i projektowaniem nowych terenów rekreacyjnych w skali ogólnomiejskiej tak, aby wydobyć walory przyrodnicze i topograficzne położenia Warszawy, a także zapewnić mieszkańcom możliwość zdrowych warunków życia, poprzez wprowadzenie do śródmiejskich wnętrz połączonych ze sobą ciągów zieleni, których osią miała stać się Dolina Wisły. Jedną z realizacji tego Biura była Trasa W-Z, której towarzyszące tereny zieleni powstały przy współudziale Aliny Scholtz. W latach 1948-49 powstał projekt odbudowy Ogrodu Saskiego, którego autorami byli: prof. R. Gutt oraz A. Scholtz.

W 1946 roku została członkiem Stowarzyszenia Architektów Polskich (SARP), gdzie do 1964 roku sprawowała funkcję koordynatora Sekcji Architektury Krajobrazu. W 1965 roku została wybrana przez Walne Zebranie Oddziału Warszawskiego SARP do Komisji Weryfikacyjno-Artystycznej. W lipcu 1979 roku w Stowarzyszeniu tym otrzymała status Twórcy. W 1948 roku została członkiem-założycielem międzynarodowej organizacji skupiającej architektów krajobrazu - International Federation of Landscape Architecture (IFLA). W tym roku na zjeździe w Cambridge Alina Scholtzówna reprezentowała Polskę, która znalazła się w grupie 15 piętnastu państw założycielskich (pierwszym prezydentem IFLA został sir Geoffrey Jellicoe). Przez wiele lat była delegatem SARP do IFLA.

Kolejne projekty wykonane przez Alinę Scholtz, już w ramach Biura Urbanistycznego Warszawy, to opracowany w 1959 roku projekt Parku Ludowego w Warszawie, który miał się składać z trzech parków usytuowanych w dolinie Wisły: Park Północny, w okolicach Marymontu, park po stronie praskiej, w pobliżu Parku Paderewskiego i Ogrodu Zoologicznego oraz Park Centralny, u stóp Skarpy Ujazdowskiej i Sejmowej. Z tego ogromnego założenia zrealizowano jedynie niewielką część, nazwaną później Parkiem na Powiślu. Osobną grupę projektów stanowiły projekty osiedli mieszkaniowych wykonane w zespole kierowanym przez prof. Halinę Skibniewską (w pracowniach: Warszawskiej Spółdzielni Mieszkaniowej, Kombinatu Budownictwa Miejskiego "Śródmieście" i Inwestprojektu), gdzie Alina Scholtzówna pracowała w latach 1958 - 1980. Innymi ważnymi opracowaniami są: projekty ogrodu i budynku Ambasady Chińskiej w Warszawie (wykonany przy udziale prof. Romualda Gutta i Tadeusza Zielińskiego), projekt ogrodu przy Ambasadzie PRL w Pekinie (wspólnie z Z. Karpińskim i J. Kowarskim) oraz przy Ambasadzie PRL w Phenian (wspólnie z R. Guttem, W. Nowakiem i T. Zielińskim).

PUBLIKACJE:

  • Scholtz A. 1934. „Projekt parku strojnego przy Zamku Królewskim w Warszawie”, Wyd. SGGW w Warszawie, tom I
  • K. Piątkowska, A. Scholtz, R. Wierszyłło 1976. „Rekreacja w osiedlu” Zakład Wyd. CRS, Warszawa

KONKURSY:

  • Projekt otoczenia dworku Piłsudskich w Zułowie, konkurs zamknięty, do realizacji przeznaczono pracę R. Gutta i A. Scholtz
  • I nagroda w konkursie na rozplanowanie otoczenia Kopca Marszałka Piłsudskiego na Sowińcu w Krakowie, współautor: R. Gutt
  • II nagroda w konkursie na projekt ukształtowania terenów sportowych i wystawowych na Łąkach Tatry w Lublinie, autor: A. Scholtz
  • I nagroda w konkursie na projekt Parku im. H. Derdowskiego w Hallerowie-Wielkiej Wsi, współautor: F. Krzywda-Polkowski
  • I nagroda w konkursie na projekt rozwiązania Osi Saskiej wraz z Ogrodem Saskim, współautor: R. Gutt
  • wyróżnienie w konkursie na projekt otoczenia pomnika Fryderyka Chopina w Łazienkach, współautorzy: R. Gutt, Płaszowski - rzeźba
  • I nagroda w konkursie na projekt odbudowy Zamku Królewskiego w Warszawie, współautor: R. Gutt, W. Nowak
  • I nagroda w konkursie na projekt osiedla "Szwoleżerów", współautor: H. Skibniewska
  • I nagroda w konkursie na projekt Muzeum Ziemi Pomorskiej w Toruniu im. J. Piłsudzkiego, współpraca: F. Krzywda-Polkowski, B. Schmidt

Inne nagrody:

  • Nagroda I stopnia Komitetu Budownictwa, Urbanistyki i Architektury za projekt całości kompozycji przestrzenno-ogrodowej Ambasady Chińskiej w Warszawie i za wybitny wkład autorski nad realizacją, w składzie: A. Scholtz, R. Gutt, T. Zieliński
  • Nagroda II stopnia Ministerstwa Budownictwa i Przemysłu Materiałów Budowlanych za zrealizowany projekt Hotelu Urzędu Rady Ministrów w Warszawie, zespołowi: T. Zieliński, A. Scholtz, Z. Hahasa, E. Karwatka, R. Skarżyński
  • Nagroda II stopnia Ministra Budownictwa i Przemysłu Materiałów Budowlanych za zrealizowany projekt Ambasady Polskiej w Phenian, zespołowi: M. Gutt, W. Nowak, T. Zieliński, A. Scholtz
  • Nagroda I stopnia Ministra Budownictwa i Przemysłu Budowlanego i Minister Gospodarki Terenowej i Ochrony Środowiska za projekt szkoły podstawowej zrealizowany w osiedlu Sadyba I w Warszawie, Główny projektant: H. Skibniewska oraz zespół z udziałem A. Scholtz
  • Nagroda I stopnia Ministra Budownictwa Materiałów Budowlanych za zrealizowany projekt osiedla "Szwoleżerów" dla głównego projektanta H. Skibniewskiej z zespołem autorskim: A. Scholtz, W. Katner, W. Bryndza-Nacki, T. Gąsecki
  • Nagroda III stopnia Naczelnej Rady Spółdzielczości za książkę pt. "Rekreacja w osiedlu" K. Piątkowska, A. Scholtz, R. Wierszyłło.

Opracowali: A. Majdecka-Strzeżek, A. Niemirski, M. Szumański na podstawie:Kolendko-Kępkowicz A. 1998. „ „ [w:] ”Polscy architekci krajobrazu XX wieku” [w:] „Diariusz Katedry Projektowania w Architekturze Krajobrazu” zeszyt 5. Wydawnictwo „Fundacja Rozwój SGGW”, W-wa