Katedra Architektury Krajobrazu SGGW

prof. Gerard Ciołek (1909 - 1966)

Od 1937 r., jako starszy asystent w Zakładzie Architektury Polskiej Politechniki Warszawskiej, rozpoczął działalność naukową. Już wówczas za swe prace uzyskał dyplom honorowy na wystawie w Paryżu. Jako stypendysta Funduszu Kultury Narodowej podróżował po Finlandii, Szwecji i Danii. W 1938 r. został delegatem Zakładu na kongres architektury ogrodowej i ochrony krajobrazu organizowany w Niemczech. W okresie Powstania Warszawskiego pełnił funkcję oficera operacyjnego w referacie kartograficznym. Po kapitulacji dostał się do niewoli, w której był do maja 1945. Potem jako oficer Polskiej Brygady Spadochronowej wykładał w szkolnictwie zawodowym dla żołnierzy, był również współzałożycielem Polskiej Politechniki w Brukseli. W końcu 1945 r. powrócił do Kraju i objął stanowisko dyrektora Wydziału Ochrony Środowiska i Swojszczyzny w Ministerstwie Kultury i Sztuki. Jednocześnie, jako adiunkt, rozpoczął pracę na Wydziale Architektury Politechniki Warszawskiej. W 1948 r. powierzono mu stanowisko zastępcy profesora i kierownika Katedry Planowania Wstępnego na Wydziale Architektury AGH w Krakowie. Profesor Ciolek zainicjował i prowadził rejestrację zabytków. Kompletował dokumentację historyczną i fotograficzną. Ewidencją objęto ok. 2600 ogrodów, a także zabytkowych cmentarzy. Pod jego autorskim nadzorem zrekonstruowano zabytkowe ogrody m.in. w Lubartowie, Nieborowie, Arkadii, Rogalinie i Wilanowie. Odegrał wybitną rolę, pracując w Ministerstwie Kultury i Sztuki u boku prof. Jana Zachwatowicza, pełniąc funkcję członka Państwowej Rady Ochrony Przyrody. Równocześnie prowadził wykłady zlecone na Politechnice Warszawskiej i SGGW. W 1951 r. objął kierownictwo Katedry urbanistyki w Krakowie. W 1954 r. mianowany został profesorem nadzwyczajnym i kierownikiem Katedry Planowania Przestrzennego Politechniki Krakowskiej. Po reorganizacji katedr w r. 1963 obejmuje kierownictwo nowopowstałej Katedry Planowania Krajobrazu i Terenów Zielonych Politechniki Krakowskiej. Praca na Politechnice Krakowskiej stała się zaczynem na gruncie polskim ujmowania ochrony zabytków jako ochrony środowiska i krajobrazu kulturowego, który podjęli uczniowie prof. Gerarda Ciołka, gdy odszedł w pełni sił twórczych. Był autorem ponad 100 projektów rekonstrukcji ogrodów i parków zabytkowych. Pośród jego publikacji za najwybitniejsze uznawane jest dzieło "Ogrody polskie" (1954), ale opublikował też: "Zarys historii kompozycji ogrodowej w Polsce" (1955), "Zarys ochrony i kształtowania krajobrazu" (1964), "Materiały do słownika twórców ogrodów polskich" (współautor wraz z W. Plapisem, 1968), "Regionalizm w budownictwie wiejskim w Polsce" (1984). W swym bogatym dorobku naukowym pozostawił archiwum wyjątkowej wielkości i wartości, które pod nazwą "Tek Ciołka"  wykorzystywane jest stale przez środowisko konserwatorskie.

Oprac.: Wg mat. przekazanych przez: A. Majdecką-Strzeżek, A. Mitkowską, A. Niemirskiego, K. Pawłowską, E. Raszeję, A. Skrzyńską, M. Szumańskiego, K. Wielgusa, A. Zachariasz: opr. red.: A. Böhm, W. Kosiński.

Źródło: MIĘDZYNARODOWY KONGRES POLSKICH ARCHITEKTÓW KRAJOBRAZU “Sztuka Ochrony i Kształtowania Środowiska” Zawód - Teoria - Nauczanie, Kraków, 20-22 września 2007r.. http://www.la-congress.pk.edu.pl/rejestra.htm [dostęp: 22.09.2017].